محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1495
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
گرديدند - هم در اين اوان چون ترومسوف سردار روس در يكفرسنگى تفليس اقامت كرده و صاحبمنصبان و قشون ابوابجمعى خود را به اطراف مأمور و روانه مىكرد اعليحضرت خاقان كشورستان محمد على ميرزا را با بيست هزار سوار دار المرزى و قاجار به طرف تفليس مأمور فرمودند و موكب حضرت نايب السلطنه روانهء گنجه گرديد و فرج اللّه خان نسقچى باشى به امر اعلى روانهء اردبيل شد و موكب خاقانى به جانب سراب توجّه فرمود و نواب شاهزاده محمّد على ميرزا در محال حمانلو در سه منزلى ايروان با قشون روس تلاقى نموده بر ايشان غالب آمد و بعضى اسرا از آنها گرفته به اردوى معلّى فرستاد و خود به جانب تفليس رانده ايلات آن صفحات را نهب كردند - حضرت مستطاب نايب السلطنه نيز از راه گوگجه ييلاق به گنجه شتافته ايلات آنجا را كوچانيده روانهء ايروان كردند ، و پولكونيك روسى كه به محارست آن محلّ و ايلات آمده بود فرار نمود و امير خان دولّوى قاجار تا حوالى گنجه او را تعاقب كرد و بعضى از همراهان او را مقتول و برخى را دستگير ساخت . ترومسوف سردار روس چون از اين وقايع خبردار گرديد عريضهاى خدمت حضرت مستطاب نايب السلطنه نوشته اظهار داشت كه بعد از حركت رايات نصرت آيات از اين نواحى گنجه را خالى خواهد نمود و به تفليس خواهد رفت از آن راه كه آذوقه كمياب بود حضرت مستطاب معظّم به ايروان توجّه فرمودند و در چمن گوگجه با برادر والاگهر خود شاهزاده محمّد على ميرزا ملاقات نمودند و نواب محمد على ميرزا به موكب اعلى پيوست و فرج اللّه خان افشار كه روانهء اردبيل و آن حدود شده بود با مصطفى خان طالشى مقاتله نموده بر او غلبه كرد و قلعهء لنكران را متصرّف شد . مصطفى خان در قلعهء جاميشوان محصور گرديد و ناچار از در عجز درآمد . ميرزا بزرگ وزير آذربايجان به استمالت او رفته وى را اطمينان داد و فرج اللّه خان از محاصره بازگشت - هم در اين سال بنابر شرارت تراكمه تكّه ، نواب محمّد ولى ميرزا والى خراسان در ماه جمادى الثانيه با سركردگان خراسان به دشت خاوران يعنى به طرف نسا و ابيورد و رونه و مهنه و آن صفحات رانده تركمانان شرور را تنبيه و مقهور نمودند و بعضى غنايم نصيب عساكر نواب شاهزاده گرديد - هم در اين سال ميرزا رضا قلى نوائى متخلّص به سلطانى